Aan de slag met agrarische natuur in Gelderland

Gelderland kent veel agrarische natuur: agrariërs beheren delen van het boerenland om de natuur en het landschap te behouden of te verbeteren. Zij krijgen daar vergoeding voor. Vanaf 2016 verandert een aantal zaken in de vergoedingaanvraag: agrariërs kunnen dan niet meer individueel vergoeding aanvragen voor agrarisch natuurbeheer. Dit kan alleen nog via agrarische collectieven. 

In Gelderland zijn drie collectieven opgericht: in de regio’s Achterhoek, Rivierenland en Veluwe. De collectieven zijn samenwerkingsverbanden van agrarische natuurverenigingen. Een collectief maakt gebruik van ecologen, landschapsarchitecten, vrijwilligers en werkploegleden. Dick Looman, melkveehouder en voorzitter van collectief Achterhoek: ‘Het idee is dat we met deze collectieven de lokale kennis van het gebied beter kunnen benutten. Daardoor kunnen we het landschap op een betere manier beheren en ontwikkelen. We zorgen voor samenhang tussen natuur-, water- en landschapsdoelen. Daarbij kijken we naar het grote geheel. Dat kunnen we goed, omdat onze coördinatoren en werkploegleden de praktijk kennen. Bovendien betrekken we ook andere partijen bij ons werk, zoals gemeenten en waterschappen.’

Streven naar resultaat

Het nieuwe vergoedingenstelsel is resultaatgerichter. Looman: ‘In het Natuurbeheerplan van de provincie staat welke gebieden voor beheersvergoeding in aanmerking komen. Daarbij ligt de focus op gebieden waar het beheer het meeste effect heeft. Dat is goed, want we proberen maximaal resultaat te halen uit het agrarisch natuurbeheer. Tegelijkertijd kan het betekenen dat boeren die al jarenlang beheersvergoeding ontvingen, hier in het nieuwe plan geen recht meer op hebben. Het werk van de afgelopen jaren gaat dan verloren. Dat is zonde. Als collectief zoeken we daarom naar nieuwe financieringsbronnen, zodat we ook gebieden kunnen onderhouden die niet onder het Natuurbeheerplan vallen of waar de vergoeding niet toereikend is.’

Laagdrempelig

Agrariërs die wel grond hebben in de aangewezen gebieden en aanspraak willen maken op vergoeding, kunnen aankloppen bij de collectieven. ‘We proberen dat zo laagdrempelig mogelijk te houden’, vertelt Jos van Maanen, oud-melkveehouder en voorzitter van collectief Rivierenland. ‘Het collectief is niet de partij die alles voorschrijft. De bestaande agrarische natuurverenigingen vormen juist de basis van de collectieven. Bovendien gaan de coördinatoren van deze agrarische natuurverenigingen letterlijk het veld in. Zij helpen de agrariërs met het indienen van de aanvraag bij het collectief en het uitwerken van het beheer.’

Selectie maken

Inmiddels is de voorintekening gestart. Jan Willem Lagerweij, voorzitter collectief Veluwe en agrariër: ‘Agrariërs kunnen de komende tijd hun aanvragen bij ons indienen. Waarschijnlijk krijgen we er zo veel binnen, dat ons budget niet toereikend is. Dan moeten we een selectie maken. Elk collectief doet dat op zijn eigen manier. Ons eerste criterium is of iemand al een beheersvergoeding ontvangt. Vervolgens kijken we welke projecten het meest kansrijk zijn. Die bundelen we in onze gebiedsaanvraag en die dienen we eind juni in bij de provincie.’

Accenten in het beheer

Elke regio heeft zijn eigen accenten als het gaat om agrarisch natuurbeheer. In de Veluwe ligt het accent op weidevogels en botanisch beheer in de gebieden rondom de beekdalen. In de Achterhoek komen juist amfibieën, zoals de kamsalamander en akkervogels, zoals de patrijs, veel voor. En in Rivierenland zijn een aantal succesvolle weidevogelgebieden en gebieden die geschikt zijn voor de steenuil.

Samenwerking

Over de samenwerking met de provincie zijn de voorzitters goed te spreken. Lagerweij: ‘De provincie zet zich enorm in voor het agrarisch natuurbeheer. De medewerkers zijn betrokken en we kunnen bij hen terecht met onze vragen.’ Tegelijkertijd merken ze ook dat het beleid soms te strak wordt nageleefd. ‘We willen de provincie vragen om het agrarisch natuurbeheer niet te veel ‘top-down’ te organiseren. Geef collectieven de ruimte om eigen beleid te maken. Op die manier kunnen we de komende jaren het agrarisch natuurbeheer perfectioneren.’

Woensdag 20 mei bespreekt de statencommissie Ruimtelijke Ordening, Landelijk Gebied en Wonen de nieuwe Subsidieverordening Natuur- en Landschapsbeheer Gelderland 2016.

Lees meer over het Natuurbeheerplan 2016.

Verder lezen: