Enthousiaste vrijwilligers tellen met plezier de patrijzen

De enthousiaste patrijzentellers Henk Klaassen en Harry Gasseling raken niet uitgepraat over hun passie; het zoeken naar patrijzen. Nadat ze twintig jaar actief aan weidevogelbeheer hadden gedaan vonden ze een nieuwe uitdaging in het tellen van patrijzen. Samen hebben ze de functie van coördinator patrijzen in Groesbeek opgepakt en leveren hier als vrijwilligers een belangrijke bijdrage aan het in kaart brengen van de patrijzenstand rondom Groesbeek.

Met verrekijker in hun hand staan de vrijwilligers Henk en Harry op een zandweggetje in Groesbeek. Ook Tijn van de Steeg, veldcoördinator bij Collectief Rivierenland heeft zich bij deze heren gevoegd. Ze attenderen elkaar op een sperwer in de lucht. Ze vinden het alle drie heerlijk om in de natuur te werken. Henk en Harry doen dit als vrijwilliger bij Landschapsbeheer Groesbeek en Tijn werkt ongeveer twee jaar in dit gebied als veldcoördinator bij het Collectief Rivierenland vanuit De Ploegdriever. Dit is een vereniging die landschapsbeheer stimuleert en uitvoert in de Ooijpolder en Groesbeek.

Veldcoördinator Tijn van de Steeg en vrijwilligers Henk Klaasen en Harry Gasseling (V.l.n.r.)

Ideale leefomgeving patrijs creëren

Vanuit het Collectief Rivierenland is er sinds een jaar of drie speciale aandacht voor de patrijs. Deze boerenlandvogel kwam vroeger veel voor in het landschap, “Vanuit het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) wordt het zaaien van zogenaamde akkerranden gestimuleerd’’, zegt Tijn. ‘’We bieden agrarische ondernemers en particuliere grondgebruikers een vergoeding aan en adviseren in het type akkermengsels. In ruil daarvoor leggen zij op een stukje (landbouw)grond kruidenrijke akkerranden aan. Zo leveren ze een bijdrage aan een ideale leefomgeving voor de patrijs’’, zegt de veldcoördinator. Volgens Henk Klaassen is alleen een akkerrand niet voldoende. Het is de combinatie van landbouw en ruige natuur. ‘’Kijk hier staan we in een stukje Ecologische Verbindingszone van Staatsbosbeheer. Hier hebben we vanmiddag nog vijf patrijzen gespot’’, zegt Henk. In de ruige begroeiing van Staatsbosbeheer kunnen ze zich goed verschuilen en is bovendien voldoende voedsel te vinden voor de kuikens.

Patrijzendetective

Iets verder op het akkerbouwperceel en tussen de voederbieten is duidelijk te zien dat hier de patrijzen een zandbad hebben genomen. Ook hier vinden de patrijzen schuilplekken en voedsel in de keverbanken. Enthousiast wijzen Henk en Harry de plekken aan waar ze de verschillende paartjes en nesten hebben waargenomen dit jaar. In dit gebied gaat het om vijf paartjes, menen de heren. Harry is met zijn veldwerkachtergrond bij de politie in het verleden de grootste speurder. ‘’Hij heeft de meeste paren in dit gebied gesignaleerd’’, zegt Henk. Gekscherend noemt hij hem doen ook de ‘patrijzendetective’.  Harry nuanceert deze opmerking door op te merken dat ze ook erg afhankelijk zijn van waarnemingen door jagers, agrariërs en buurtbewoners. ‘’Zij tippen ons vaak, waardoor wij gerichter in een gebied kunnen observeren’’,  zegt Harry. Naast patrijzen signaleren de heren ook veel andere vogels en wild. Ze noemen dat bijvangst. ‘’Die bijvangst maakt het mooi en bijzonder om dit werk te doen als vrijwilliger’’, meent Harry. ‘’Aangezien patrijzen schuwe vogels zijn, zijn ze moeilijker te spotten. We gaan gemiddeld twee keer per week samen op pad, dan is het wel fijn dat je ook ander bijzondere vogels, dieren en planten tegenkomt’’, zegt Harry. Henk Klaassen laat trots een dassenburcht zien, die hij ook tegenkwam op één van zijn tochten. Het is opmerkelijk dat de das slechts een paar meter van een patrijzennest is geweest.

Stijgende lijn

De patrijs houdt van een combinatie van akkerranden voor voedsel en struweel om in te schuilen

Sinds kort coördineren Henk en Harry de patrijzentelling in Groesbeek. Het aantal is volgens hen al flink gestegen. ‘’Dit jaar waren het er alweer veel meer dan het jaar ervoor’’, merkt Henk op. Of het door het beheer komt is nog niet duidelijk. Sinds 2018 is SOVON gestart met het inventariseren van de patrijzen in de verschillende telgebieden. Henk en Harry geven hun resultaten door en deze worden verwerkt door SOVON in een stippenkaart. ‘’Op basis van deze kaart zijn focusgebieden voor patrijzen aangewezen. Met deze informatie kunnen wij als collectief gericht agrariërs en andere grondgebruikers benaderen om passend beheer af te sluiten en deelnemers wijzen op bijvoorbeeld beheermozaïek. Dit bestaat uit een combinatie van akkerranden voor voedsel en struweel voor schuilen. Zo hopen we voor het nieuwe jaar in dit gebied 6 à 7 hectare nieuw beheer vast te leggen’’, zegt Tijn. De resultaten uit deze tellingen zijn bovendien interessant om te bepalen welk type beheer effectief is. ‘’Met deze kennis kunnen wij als collectief ons beheer verder optimaliseren’’, voegt hij er tot slot aan toe.