Droombeeld: op naar 10.000 hectare BAM in Nederland
Het projectplan is officieel goedgekeurd! Met de toekenning van de Agrarisch natuurbeheer-subsidie van het ministerie van LVVN van € 4,5 miljoen, starten we met de uitvoering van een grootschalige pilot rondom het Biodivers Akker Mozaïek (BAM). Dit is een vernieuwend landbouwconcept dat de vogelakker naar een hoger niveau tilt: een meerjarig mozaïek van productieve gewassen (zoals luzerne, granen en peulvruchten) gecombineerd met meerjarige kruidenstroken. Hiermee creëren we jaarrond voedsel, dekking en broedgelegenheid voor akkervogels en insecten, terwijl de akker productief blijft en de bodem verbetert.
“Het Biodivers Akker Mozaïek laat zien dat landbouw en natuur elkaar niet hoeven uit te sluiten, maar elkaar met de juiste begeleiding juist versterken.” - Hermen Vreugdenhil (Programmamanager Biodivers Akker Mozaïek)
De omvang van de pilot
De komende twee jaar gaan we het BAM-concept grondig toetsen, onderzoeken en verder opschalen:
- Met 19 pionierende boeren rollen we het concept uit op de percelen van hun bedrijven.
- Er wordt op circa 215 hectare BAM-akkers gerealiseerd, verspreid over drie karakteristieke akkerbouwgebieden: het Gelderse Rivierenland, de Noord-Friese kuststrook en de Zuid-Hollandse Delta.
- Intensieve kennisdeling & scholing: Via veldbijeenkomsten, scholingsmodules en de vorming van een ’tweede ring’ van aansluitende collectieven borgen we dat praktijkervaringen direct worden gedeeld met de hele sector.
- Onderzoek & Borging: We onderzoeken zowel de ecologische winst als de bedrijfseconomische inpasbaarheid. Het uiteindelijke doel is ambitieus: BAM ontwikkelen tot een beleidsrijp ANLb-beheerpakket dat in verschillende landbouwregio’s kan worden toegepast en op termijn kan opschalen richting 10.000 hectare.
Van experiment naar landelijke toepassing
De pilot draait niet alleen om hectares. Juist de praktijkervaring moet antwoord geven op de vraag hoe BAM ecologisch effectief én goed inpasbaar kan worden gemaakt in verschillende akkerbouwbedrijven en regio’s.
Daarom worden de BAM-akkers uitgebreid gemonitord. In totaal worden 19 percelen gevolgd en vergeleken met reguliere akkers en vogelakkers. Er wordt gekeken naar onder meer akkervogels, zoogdieren, wilde bijen, zweefvliegen en dag- en nachtvlinders.
“Maatregelen op de rand van de akkers, dat gaat ‘m niet worden. We hebben maatregelen op perceelniveau nodig, om akkervogels te kunnen redden. Met BAM combineren we de juiste landbouwkundige én ecologische kennis.”
Ben Koks (Harrier Conservation International / bedenker BAM-concept)
“Als je in de landbouw de samenwerking met de natuur opzoekt, blijkt deze vaak een goede kameraad te zijn. BAM laat zien dat landbouw, biodiversiteit en verdienvermogen elkaar versterken.”
Sander Bernaerts (Naturim / bedenker BAM)
“Je moet het landschap op insectenschaal leren lezen. Zulke grote aantallen vlinders en bijen op de BAM-akkers, zelfs in een slecht insectenjaar, bewijst dat boerenlandnatuur echt werkt.”
Anthonie Stip (De Vlinderstichting / bedenker BAM)
Daarnaast wordt volop ingezet op kennisdeling en opleiding. Boeren en gebiedscoördinatoren leren in de praktijk over ontwerp, gewaskeuze, beheer, monitoring en bedrijfsinpassing. De opgedane kennis wordt vervolgens gedeeld via onder meer veldbijeenkomsten, webinars, handreikingen en scholingsmateriaal. Ook andere agrarische collectieven en terreinbeherende organisaties kunnen aansluiten bij deze kennisuitwisseling.
Het uiteindelijke doel is ambitieus: BAM ontwikkelen tot een beleidsrijp ANLb-beheerpakket dat in verschillende landbouwregio’s kan worden toegepast en op termijn kan opschalen richting 10.000 hectare.
Voor deze pilot heeft het ministerie van LVVN een subsidie toegekend van € 4,5 miljoen euro.
De komende jaren gaan we dus vooral doen, meten, leren en verbeteren. Want alleen als natuur en landbouw in de praktijk samen kunnen werken, kan BAM uitgroeien tot een maatregel die op grote schaal verschil maakt.
Over de pilot
De ANb-pilot is aangevraagd en getrokken door penvoerder Collectief Rivierenland, in een hecht samenwerkingsverband met Boeren Natuur Zuid-Hollandse Delta, Agrarisch Collectief Waadrâne, Vereniging Natuurmonumenten en 19 agrarische pioniers. De aanvraag is ondersteund door Urgenda, BO Akkerbouw, Provinsje Fryslân, Provincie Zuid-Holland, Provincie Gelderland, Aeres Hogeschool, Hogeschool Van Hall Larenstein, Cruydt-Hoeck, de WUR en de Radboud Universiteit.
Dankzij het programma Rotterdam de boer op! van Vereniging Natuurmonumenten en gefinancierd door de Postcodeloterij, konden de eerste BAM akkers in 2024 worden aangelegd op de Zuid-Hollandse Eilanden, waarna initiatieven in onder meer in het Gelderse Rivierenland snel volgden.
Het inhoudelijke agro-ecologische onderzoek, de teeltbegeleiding en de ecologische én economische monitoring worden in deze pilot verder geleid door de grondleggers van het concept: Ben Koks (Harrier Conservation International), Sander Bernaerts (Naturim) en Anthonie Stip (De Vlinderstichting). Zij vertalen de resultaten naar concrete kaders voor landelijke opschaling via het ANLb.
Wil je op de hoogte gehouden worden? Meld je dan aan voor reguliere updates via dit formulier.